Язмыш сынавы һәм батырлык бәясе

Мәктәпне тәмамлагач, Салават нефть институтына укырга керә. Ләкин тиздән техник фәннәр аныкы булмавын аңлый. Академик отпуск алгач, ул армия сафларына хәрби хезмәткә чакырыла. Хезмәтен тәмамлап кайткач, нефть институтыннан документларын алып, Башкорт дәүләт университетының юридик факультетына укырга керә. Нәкъ шунда язмыш аны булачак хатыны Гөлнара белән очраштыра, ул аннан кечерәк курста укый.

Яшьләр туй ясыйлар, озакламый аларның Илнар исемле уллары туа. Гаилә тормышы катлаулыклар тудыра: тормыш иптәше тыныч кына укып бетерсен өчен, Салават академик отпуск ала һәм үзен улын карауга багышлый. Шуңа күрә ир белән хатын югары уку йортын бер елда тәмамлыйлар. Салават Гыйззәтуллин юллама буенча Агыйдел шәһәренә эләгә, биредә ул бер ел шәһәр хакимиятенең юридик бүлеге начальнигы булып эшли, Агыйдел шәһәр судының судьясы итеп сайлана. Эшләрне җентекләп өйрәнеп, күп вакытын хезмәткә багышлый. Кызганыч, барлык тырышлыкларга да карамастан, гаилә таркала. Ләкин тормыш дәвам итә, һәм алда яңа очрашулар көтә.

Тиздән инглиз теле укытучысы Ирина белән таныша. Икесенең дә инде беренче никах тәҗрибәсе була һәм алар өйләнешергә карар кылалар. Гаилә хәле буенча, инвалид, Бөек Ватан сугышы ветераны булган әтисен карау өчен Салаватка отставкага чыгарга туры килә. Гаилә пары иренең туган ягына кайта. Салават Мәҗит улы Башкортстан адвокатлар коллегиясенә урнаша һәм адвокатлык практикасы белән шөгыльләнүен дәвам итә.

1998 елда туган кызы Эльнара аларны тагын да ныграк якынайта. Ирина Зөфәр кызы искә төшерә:

 - Сез аның кызыбызны ничек  яратканын күрсәгез... Аны коляскада йөрткәнен бөтен урам күрә иде. Ул бик хәстәрлекле әти булды.

Ләкин шулай килеп чыга, ун ел бергә яшәгәннән соң алар аерылыша. Ләкин, сирәк күренеш, элеккеге ир белән хатын яхшы мөнәсәбәтләрен саклап кала. Алай гына да түгел, алар янәшәдә, күршедә яшәүләрен дәвам итә, кызлары хакына бер-берсенә ярдәм итәләр. Ул бик игелекле һәм ярдәмчел кеше була.

Махсус хәрби операция башлангач, Салават Мәҗит улы җитди карар кабул итә. Фронтка китүенең беренче омтылышы уңышсыз була: ул контракт төзеп өлгерә алмый кала, чөнки аягын сындыра. Култык таягы белән кайтып керә. Ләкин аягы төзәлү белән, ул яңадан хәрби комиссариатка бара һәм контракт төзи. Бу 2024 ел була.

- Без сирәк аралаштык. Аның төймәле телефоны бар иде, ә элемтә өзеклекләр белән булды, – дип искә ала кызы Эльнара.

Салаватны штурм отрядына билгелиләр. Озакламый ул лазаретка эләгә, аннары госпитальгә күчерелә. Аягына баскач, яңадан сугышка китә. 2024 елның октябрендә аның белән элемтә өзелә. Ноябрьдә гаилә эзли башлый: улы Мәскәүдән, кызы өйдән. Барысы да нәтиҗәсез була. Командирлар да мәгълүмат белми. Бервакыт гаиләгә «Гиза» позывнойлы яугирнең әсирлектә булуы турында хәбәр килә. Ләкин ул расланмый.

Билгесезлек якыннары өчен иң авыр сынау була. Һәм менә, 2026 елның гыйнвар башында, хәрби комиссариаттан шалтырату. Яугирнең сөлдәсен иртәгә китерәчәкләр, дип хәбәр итәләр…

Геройны хөрмәтләп җирлиләр. Гаилә өчен бу авыр, әмма котылгысыз.  Кызы Эльнара болай дип сөйли:

- Әтидән яхшы истәлекләр калды. Шулай ук кечкенә чемодан, анда аның барлык фоторәсемнәре, документлары: аттестаты, дипломнары һәм башкалар тупланган. Аның бөтен тормышы бер чемоданга сыйган. Ә минем өчен иң кадерле булган әйберләр миңа күптән түгел генә тапшырылды.

Эльнара ике награданы - «Батырлык өчен» медален һәм Батырлык Орденын кадерләп кулына ала - бу аның әтисенең батырлыгына тиешенчә бәя бирелгәнлеген күрсәтә.

- Минем өчен бу наградалар гына түгел, - дип акрын гына дәвам итә Эльнара.  Бу аның характеры. Ул беркайчан да кычкырып сүз әйтмәде, мактанмады. Бары тик кирәк дип санаганны гына эшләде. Сүзсез генә, үзенчә, үзсүзле булып калды. Ничек кенә булмасын, мин әти намуслы тормыш алып барган дип саныйм. Бәлки, анда барысы да шома түгел, хаталар, аерылышулар булгандыр. Ләкин иң кирәк чакта ул качып калмады. Иң авыр булган җиргә китте. Һәм анда мәңгегә калды. Кызганыч, әти оныгын - минем кызым Мияне күрергә, аны кулына алырга, башыннан сыйпарга, иркәләргә дә өлгермәде. Мин кайчакта бу күренешне күз алдына китерәм һәм йөрәгем кысыла. Күрәм, ул аны ниндидер гади һәм әһәмиятле нәрсәгә өйрәтер иде. Әтиемнең булмавы бик кызганыч. Ләкин мин Мияга аның нинди яугир, нинди әти булуы турында сөйләрмен. Картәтисенең батыр кеше булганын белсен өчен. Һәм бу - иң мөһиме.

...Кечкенә генә бер чемодан, ике награда, фоторәсемнәр һәм якты истәлек - бөтен бер гомердән калган нәрсәләр менә шушы. Сагынып һәм горурланып искә алыр, хәтерләр һәм горурланыр өчен аны белгән кешеләргә шул да җитә.

Фаягөл ЙОСЫПОВА.

Фото И.ЛАТЫЙПОВАДАН алынды.